زمان مطالعه: ۶ دقیقه نویسنده: هوم پارتینو
یخچال شما دیگر آن دستگاه ساکت و آرام گوشهی آشپزخانه نیست؟ آیا نیمههای شب با صداهای عجیبوغریب شما را بیدار میکند؟ نگران نباشید؛ احتمالا فقط فن دستگاه دارد درخواست کمک میکند!
در حالی که کمپرسور (موتور) قلب تپندهی یخچال است، فنها نقش ریههای آن را بازی میکنند. اگر این ریهها درست کار نکنند، نه تنها سردرد میگیرید، بلکه سلامت مواد غذاییتان هم به خطر میافتد.
قدم اول: شناخت آناتومی (کدام فن جیغ میکشد؟)
قبل از اینکه پیچگوشتی دست بگیرید، باید بدانید دنبال چه چیزی میگردید. اکثر یخچالهای مدرن (نوفراست) دارای دو نوع فن اصلی هستند. تشخیص اینکه صدا از کدام ناحیه میآید، ۵۰٪ راه حل است.
۱. فن اواپراتور (Evaporator Fan) – سرمای فریزر
محل استقرار: داخل فریزر، پشت پنل انتهایی.
وظیفه: هوای سرد تولید شده توسط کویلها را به داخل کابین یخچال و فریزر هدایت میکند.
نشانه خرابی: صدا از داخل یخچال/فریزر شنیده میشود. وقتی درب فریزر را باز میکنید، صدا قطع میشود (چون میکروسوئیچ درب، فن را خاموش میکند).
صدای رایج: صدای برخورد پره با یخ (خرخر)، سوت کشیدن یا وزوز شدید.
۲. فن کندانسور (Condenser Fan) – خنککننده موتور
محل استقرار: پشت یخچال، پایین، کنار کمپرسور (آن استوانهی مشکی رنگ).
وظیفه: خنک کردن سیمپیچهای کندانسور و کمپرسور.
نشانه خرابی: صدا از پشت و پایین یخچال میآید. باز و بسته کردن درب یخچال تاثیری روی صدا ندارد.
صدای رایج: صدای برخورد با گرد و خاک، صدای سنگین کار کردن یا گیرپاژ.
دکودر صداها: یخچال شما چه میگوید؟
بیایید مثل یک کارآگاه صحنه جرم، نوع صدا را تحلیل کنیم. هر فرکانس صوتی، نشانه یک مشکل خاص است:
نوع صدا،ترجمه فنی،علت احتمالی،راهکار سریع
تقتق :برخورد فیزیکی پرههای فن به تودهی یخ یا یک جسم خارجی برخورد میکنند. راه حل: بررسی سیستم دیفراست (یخزدایی)
سوت کشیدن/جیرجیر :اصطکاک خشک،روغن بوشهای موتور فن خشک شده است. راه حل: روغنکاری شفت یا تعویض موتور
وزوز بلند : لرزش رزونانس،فن از جای خود لق شده یا تیغهها تاب برداشتهاند. راه حل: سفت کردن پیچها و بررسی پروانه
سکوت مطلق + گرم شدن یخچال = مرگ فن ایراد: موتور فن سوخته یا برد فرمان نمیدهد. راه حل: تست با مولتیمتر و تعویض
تحلیل فنی: ۳ متهم اصلی سر و صدای فن
حالا که نوع صدا را شناختیم، بیایید دقیق شویم که چرا این اتفاق میافتد.
۱. تهاجم یخها (مشکل سیستم دیفراست)
این شایعترین دلیل برای صدای “تقتق” یا “خرخر” در فن اواپراتور است. اگر سیستم یخزدایی (شامل هیتر، سنسور و ترمودیسک) درست کار نکند، برفکها روی کویلهای اواپراتور انباشته میشوند. این توده یخ آنقدر بزرگ میشود که به پرههای فن میرسد.
علائم: سرمای یخچال کم شده اما فریزر پر از برفک است + صدای برخورد پره با یخ.
۲. فرسودگی مکانیکی (خشکی شفت و بوش)
موتور فنهای یخچال معمولاً از نوع “بوشی” هستند (کمتر از بلبرینگ استفاده میشود). بعد از چند سال کارکرد مداوم در سرما و گرما، روغن داخل این بوشها خشک میشود. نتیجه؟ اصطکاک فلز روی فلز که صدایی شبیه ناله یا جیرجیر تولید میکند.
نکته مهم: برخی فکر میکنند با اسپری WD-40 مشکل حل میشود، اما این یک مسکن موقت است. راه حل اصولی استفاده از روغن چرخخیاطی یا گریس سیلیکونی است.
۳. گرد و خاک و دپوی زباله (مخصوص فن کندانسور)
فن کندانسور چون در پشت و پایین یخچال قرار دارد، مثل یک جاروبرقی عمل میکند! گرد و غبار، موی حیوانات خانگی و پرز فرش دور شفت موتور جمع میشوند و باعث میشوند فن با فشار کار کند یا از تراز خارج شود.
لابراتوار تعمیرات: راهکارهای عملی (DIY)
قبل از اینکه با تکنسین تماس بگیرید و هزینه ایابذهاب بپردازید، این مراحل را تست کنید. (هشدار: همیشه اول دوشاخه برق را بکشید!)
راهکار ۱: معجزه ۲۴ ساعت خاموشی (برای فن اواپراتور)
اگر صدای تقتق از داخل فریزر میآید، احتمال ۹۰٪ فن به یخ گیر کرده است.
یخچال را از برق بکشید.
دربها را باز بگذارید و اجازه دهید ۲۴ ساعت بماند (تا تمام یخهای پنهان آب شوند).
دوباره روشن کنید. اگر صدا قطع شد، مشکل از سیستم دیفراست بوده است (نه خود فن). حالا باید سنسور یا المنت را چک کنید.
راهکار ۲: جراحی و روغنکاری (سطح پیشرفته)
اگر صدا شبیه “جیرجیر” است:
کاور فن را باز کنید.
پروانه فن را جدا کنید (معمولا فشاری است).
روی شفت (میله) موتور، دو قطره روغن روانکننده (روغن چرخ) بریزید.
پروانه را با دست بچرخانید تا روان شود.
راهکار ۳: نظافت اساسی (برای فن کندانسور)
پنل پشت یخچال را باز کنید. با استفاده از جاروبرقی و یک برس نرم، تمام گرد و خاکهای روی پرههای فن و سیمپیچهای کندانسور را تمیز کنید. این کار نه تنها صدا را کم میکند، بلکه مصرف برق شما را هم کاهش میدهد (چون تنفس یخچال باز میشود).
هوم پارتینو تامین کننده تخصصی انواع موتور فن یخچال و فریزر و ساید بای ساید
سوالات متداول
آیا فن یخچال باید یکسره کار کند؟
خیر، اما در یخچالهای اینورتر جدید، فنها با سرعت متغیر کار میکنند و ممکن است زمان طولانیتری با دور پایین روشن باشند. در یخچالهای معمولی، فن باید همراه با کمپرسور خاموش و روشن شود.
آیا خودم میتوانم فن را تعویض کنم؟
اگر کمی دست به آچار باشید، بله. سوکتهای فن معمولاً مشخص هستند و اشتباه وصل نمیشوند. فقط حتماً مدل دقیق موتور (ولتاژ و آمپر) را چک کنید. پیشنهاد ما استفاده از تکنسین مجرب هست
جمعبندی نهایی
صدای فن یخچال، زبان بدن دستگاه شماست. نادیده گرفتن آن میتواند منجر به سوختن کمپرسور (که هزینه بسیار سنگینی دارد) شود. اگر صدای برخورد یخ میشنوید، دیفراست را چک کنید. اگر صدای خشک میشنوید، روغنکاری کنید. و اگر صدای ویبره میشنوید، پایهها را تراز کنید.
