یافتن تایمر اولین چالش تکنسین‌هاست. بسته به طراحی کارخانه، تایمر در یکی از نقاط زیر قرار دارد:

داخل محفظه کنترل (Control Box): در سقف یخچال، کنار ترموستات و لامپ.
پشت یخچال (Rear Access): کنار کمپرسور، داخل یک محفظه محافظ پلاستیکی.
پشت شبکه زیرین (Kickplate): در مدل‌های ساید‌بای‌ساید قدیمی آمریکایی (مانند جنرال الکتریک)، زیر درب یخچال پشت شبکه تهویه.

نشانه ظاهری: به دنبال یک قطعه مکعبی یا بیضی‌شکل باشید که یک سوراخ کوچک دایره‌ای روی بدنه آن وجود دارد. این سوراخ شفت تنظیم دستی تایمر است.

تست دستی تایمر (تست سریع بدون ابزار)

این تست برای تشخیص گیرپاژ مکانیکی یا سوختن موتور تایمر کاربرد دارد.

یخچال را روشن بگذارید تا صدای کمپرسور را بشنوید.
با استفاده از یک پیچ‌گوشتی دوسو، شفت داخل سوراخ تایمر را به آرامی در جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید. (فشار زیاد وارد نکنید).
چرخاندن را ادامه دهید تا صدای یک «کلیک» بلند بشنوید.

تحلیل نتیجه:

کمپرسور خاموش شد؟ یعنی تایمر فرمان قطع را صادر کرد. اکنون باید منتظر بمانید.
آیا هیتر روشن شد؟ اگر پس از چند دقیقه صدای “چیز‌چیز” آب شدن یخ یا جریان‌کشی (در صورت داشتن آمپرمتر) مشاهده شد، یعنی مدار دیفراست سالم است.
آیا تایمر خارج می‌شود؟ اگر پس از 20 تا 30 دقیقه، تایمر خودکار «کلیک» کرد و کمپرسور روشن شد، تایمر سالم است. اگر در حالت دیفراست ماند و دیگر روشن نشد، موتور تایمر سوخته است.

تست دقیق با مولتی‌متر (روش حرفه‌ای)

برای اطمینان 100 درصدی، باید تایمر را باز کرده و روی میز کار تست اهمی بگیرید. تایمرهای استاندارد معمولاً 4 پایه دارند: 1، 2، 3 و 4.

نقشه پایه‌های استاندارد (مدل‌های پاراگون/مکزیکی):

پایه 1 و 3: ورودی برق موتور تایمر (فاز و نول).
پایه 3: مشترک (Common).
پایه 4: خروجی کمپرسور (Cooling).
پایه 2: خروجی هیتر (Defrost).

مراحل تست:

مولتی‌متر را روی حالت اهم (Resistance) قرار دهید (رنج 20 کیلو اهم).
تست سیم‌پیچ موتور: پراب‌ها را به پایه‌های 1 و 3 (یا پایه‌های تغذیه موتور که روی بدنه درج شده) متصل کنید. باید مقاومتی بین 2000 تا 5000 اهم ببینید. اگر OL (بی‌نهایت) نشان داد، سیم‌پیچ قطع شده و تایمر باید تعویض شود.
تست پلاتین‌ها (تست بیزر): مولتی‌متر را روی حالت بوق قرار دهید. شفت را بچرخانید.
در حالت سرمایش: باید بین پایه 3 و 4 بوق بزند (اتصال کوتاه).
در حالت دیفراست (بعد از کلیک): باید بین پایه 3 و 2 بوق بزند.
نکته: هیچ‌گاه نباید پایه‌های 2 و 4 همزمان اتصال داشته باشند.

 تفاوت تایمر با خرابی المنت و ترمودیسک

بسیاری از تعمیرکاران مبتدی با دیدن برفک، سریعاً تایمر را تعویض می‌کنند، در حالی که ممکن است تایمر سالم باشد ولی المنت سوخته باشد.

اگر تایمر جلو می‌رود ولی یخ‌ها آب نمی‌شوند: مشکل از المنت (Heater) یا ترمودیسک/فیوز حرارتی است. تایمر کار خود را کرده و برق را فرستاده، اما مصرف‌کننده (المنت) کار نمی‌کند.
اگر تایمر روی دیفراست گیر می‌کند و جلو نمی‌رود: در برخی مدارها (تایمرهای سری)، موتور تایمر برق خود را از طریق المنت می‌گیرد. اگر المنت بسوزد، نول موتور تایمر قطع شده و تایمر در همان نقطه متوقف می‌شود. در این حالت، المنت سوخته است، نه تایمر.

تنظیم و نکات مدل‌های دیجیتال

در یخچال‌های دارای برد الکترونیکی، قطعه فیزیکی به نام تایمر وجود ندارد. در این مدل‌ها:

تست سنسور دیفراست: به جای تست موتور، باید سنسور دیفراست (NTC) را با اهم‌متر چک کنید. مقاومت آن باید با تغییر دما تغییر کند (مثلاً در دمای اتاق حدود 5 تا 10 کیلو اهم).
حالت تست اجباری (Forced Defrost): بردهای الکترونیکی معمولاً یک جامپر یا کلید ترکیبی (مثلاً نگه داشتن Super Freeze + Fridge) دارند که یخچال را وارد حالت دیفراست دستی می‌کند تا ولتاژ خروجی به هیتر چک شود.

تحلیل نقشه سیم‌کشی (Wiring Diagram)

هنگام تعویض تایمر، بزرگترین ریسک جابه‌جا زدن سیم‌ها است که می‌تواند منجر به اتصال کوتاه فاز و نول شود.

ترتیب پایه‌ها در برندهای مختلف (ژاپنی مثل ناسیونال vs آمریکایی مثل وستینگهاوس) متفاوت است.

آرایش پایه‌ها:

تیپ 1 (چینش متوالی): پایه‌ها به ترتیب 1-2-3-4 کنار هم هستند.
تیپ 2 (چینش مربعی): پایه‌ها به صورت 2 در 2 قرار دارند.

قانون طلایی: همیشه به شماره‌های حک شده روی بدنه اعتماد کنید، نه جایگاه فیزیکی فیش‌ها. اگر تایمر جایگزین چینش متفاوتی دارد، باید سوکت را بریده و سرسیم‌ها را طبق شماره‌های 1 تا 4 جدید وصل کنید.

مراحل ایمن تعویض تایمر (گام‌به‌گام)

قطع برق: دوشاخه را حتماً از پریز بکشید. برق 110 یا 220 ولت مستقیماً به تایمر وارد می‌شود و خطرناک است.
دسترسی: پنل محافظ را باز کنید (پیچ‌گوشتی چهارسو یا ستاره‌ای).
عکاسی: قبل از جدا کردن هر سیمی، یک عکس واضح از وضعیت سیم‌کشی بگیرید.
جداسازی: سوکت‌ها را با دم‌باریک بگیرید و بکشید (سیم را نکشید).
تطبیق: تایمر نو را با تایمر کهنه مقایسه کنید. ولتاژ (110/220V)، جریان مجاز (Amps) و بازه زمانی (مثلاً 6 ساعت) باید یکسان باشد.
نصب: سیم‌ها را طبق شماره وصل کنید. تایمر را در جای خود پیچ کنید.
تنظیم اولیه: شفت تایمر نو را بچرخانید تا از روی حالت دیفراست رد شود (یک کلیک رد شود). بهتر است یخچال با حالت کمپرسور استارت بخورد.

 نکات خرید و جمع‌بندی نهایی

در بازار ایران، تایمرهای متنوعی وجود دارد. هنگام خرید به موارد زیر دقت کنید:

برند: تایمرهای Sankyo (ژاپن/مکزیک) و Paragon بالاترین کیفیت را دارند. نمونه‌های چینی ارزان‌قیمت معمولاً گیربکس ضعیفی دارند و زود به صدا می‌افتند.
زمان‌بندی: تایمر دیفراست 6 ساعته را با 8 ساعته جایگزین نکنید. افزایش زمان دیفراست در مناطق گرمسیر ممکن است باعث آب شدن مواد غذایی شود.
تعمیر یا تعویض؟ تایمر مکانیکی قطعه‌ای پرسی است. باز کردن و تعمیر چرخ‌دنده‌های پلاستیکی آن توجیه اقتصادی و فنی ندارد و پس از مدت کوتاهی دوباره خراب می‌شود. همیشه تعویض کنید.

هوم پارتینو مرجع تخصصی خرید انواع تایمر دیفراست یخچال کره ای و اصل ، برای خرید اینجا کلیک کنید

نتیجه‌گیری:

تست تایمر دیفراست با ترکیب «تست دستی» و «مولتی‌متر» دقیق‌ترین نتیجه را می‌دهد. اگر تایمر شما در تست مقاومت موتور عدد درستی داد اما در تست دستی گیر مکانیکی داشت، باز هم معیوب است. با صرف هزینه‌ای اندک برای خرید تایمر اصلی، می‌توانید از فساد مواد غذایی و سوختن موتور گران‌قیمت یخچال جلوگیری کنید.

سوالات متداول

آیا می‌توان تایمر 6 ساعته را با 8 ساعته جایگزین کرد؟

خیر، توصیه نمی‌شود. تغییر زمان‌بندی می‌تواند تعادل حرارتی یخچال را به هم بزند. اگر زمان دیفراست طولانی شود، دمای فریزر بالا رفته و مواد غذایی شل می‌شوند.

چرا تایمر یخچال صدا می‌دهد؟

صدای تیک‌تیک یا وزوز بلند تایمر نشانه هرز شدن چرخ‌دنده‌های گیربکس داخلی آن است. این تایمر حتی اگر کار کند، به زودی از کار می‌افتد و باید تعویض شود.

تست تایمر با اهم‌متر باید چه عددی نشان دهد؟

مقاومت سیم‌پیچ موتور تایمر معمولاً بین 2 تا 5 کیلو اهم است. اگر عدد نشان‌داده شده بی‌نهایت (OL) باشد، سیم‌پیچ سوخته است.